Lên lại bên trên!

Đặc sản miền quê hấp dẫn với món cá chốt

Thứ Hai, Ngày 28 Tháng 6, 2022
Ẩm thực miền Nam phong phú đa dạng với những món ăn dân dã trong đó món cá chốt đã không còn là món ăn xa lạ đối với người dân tỉnh Bạc Liêu, món ăn này đã trở thành đặc sản miền quê nơi đây.

 Vùng đất Bạc Liêu không chỉ nổi tiếng với làn điệu Dạ cổ hoài lang của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, tiền thân của bài ca vọng cổ nổi tiếng ngày nay, Bạc Liêu còn được biết đến với nghề đánh cá và cánh đồng muối trắng tinh chạy dọc triền biển.

 
Nghề đánh cá thông thường ở Bạc Liêu là đóng đáy, tức là đóng cọc giữa sông, ngay theo lằn nước chảy giăng lưới ngang qua các cọc đó, trong lúc nước ròng, để chận cá vào lưới, nên Bạc Liêu được người địa phương giải thích là Xóm Trại Đáy” (Địa phương chí tỉnh Bạc Liêu – 1965, trang 1).
 
Theo học giả Huỳnh Minh lại giải thích: “Danh từ Bạc Liêu đọc theo tiếng Hoa kiều giọng Triều Châu gọi là Pô léo, có nghĩa là xóm nghèo, làm nghề hạ bạc, tức nghề chài lưới, đánh cá, đi biển. Pô phát âm theo Hán Việt là Bạc và Léo phát âm thành Liêu. Một thuyết khác cho rằng : Pó là bót, đồn, Liêu là Lào (Ai Lao) theo tiếng Cao Miên. Vì trước khi người Hoa kiều đến đây sinh sống, nơi đó có một đồn binh do người Lào đồn trú. 
 
Người Pháp do theo tiếng Triều Châu Pô leo có nghĩa là xóm nghèo làm nghề hạ bạc – nên dịch theo nghĩa ấy là Pécheríe Chaume (đánh cá và cỏ tranh)” (Bạc Liêu xưa và nay – 1966, trang 15).
 
Sơn Nam trong quá trình tìm hiểu về miền Nam đã ghi lại : “...tỉnh Bạc Liêu thành hình lấy tên là Bạc Liêu vì ngay chợ của tỉnh lỵ có con rạch Bạc Liêu (có giả thuyết cho rằng Poanh Liêu, tức là nơi có đạo quân Lào trú đóng ngày xưa” (Lịch sử khẩn hoang miền Nam – 1994, trang 251).
 
Cùng với hệ thống sông ngòi chằng chịt, đồng bằng sông Cửu Long nói chung, vùng đất Bạc Liêu nói riêng rất dồi dào về cá tôm. Cá chốt là loại sinh sống phổ biến ở đây. Khi mưa xuống, cá chốt từ sông lên đồng đẻ trứng. 
 
Đến tháng 7, tháng 8 âm lịch, nước ngập đồng bưng, cá chốt con nổi đầu, quơ râu hớp bọt như nước cơm sôi. Sau rằm tháng 10 âm lịch, gió chướng thổi mạnh và nước cũng bắt đầu rút. Trên những bờ bãi ven sông, ven ruộng, hay dọc những bờ kinh lau sậy trổ cờ phơ phất, ấy là lúc cá chốt trên đồng rút xuống sông rạch.
 
Món cá chốt kho nghệ
 
Cá chốt và nghệ
 
Ngày trước, người ta dùng chài để chài cá. Cá bắt được đong bằng giạ, bằng táo đựng lúa chứ không cân kí. Ngày nay, cá chốt đã ít, người ta thường bắt cá bằng cách đặt lọp, cắm câu, giăng lưới. Ở thôn quê, nhà nhà cách nhà kia thường là những cái mương để xác định ranh giới. Mương ấy thông với dòng sông rộng. 
 
Nước lớn đầy, người ta rải cám dụ cá vào rồi dùng đăng bện bằng sống dừa nước chận ngang mương. Khi nước ròng rút cạn thì đắp đập ngang miệng mương, tát nước bắt cá. Cá chốt thuộc loại nhiều nhất trong số các loại cá tép thu hoạch được.
 
Ở Bạc Liêu chỉ cần vung một chài, cá chốt mắc đầy tay lưới, phải đem chài về nhà treo lên mà gỡ cá. Chỉ cần một tiếng đồng hồ bắt cá chốt là được cả thùng cá như chơi.
 
Khác với cá trê, cá chốt có ba ngạnh bén, người chẳng may bị cá đâm sẽ rất đau nhất. Làm cá chốt trước hết cần rắc tro bếp vào rổ cá. Vùng vẫy một lúc cá khô nhớt và chết. Bắt cá ra là phải chặt bỏ ngay các ngạnh cá. Sau đó cạo, rửa, mổ bụng và làm sạch.
 
Cá chốt có thể nấu canh chua, kho sả ớt, nhưng món cá chốt kho nghệ là đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người dân quê.
 
Đào củ nghệ ngoài vườn đem vô rửa, cạo sạch vỏ rồi đâm nhuyễn, vắt lấy nước ướp cá cùng với nước mắm, bột ngọt cho cá thấm đều. Chờ thêm một thời gian, rồi bắc cá lên kho, để lửa nhỏ. Cá chốt kho nghệ đến khi sền sệt nước sẽ thấm đều màu vàng ươm.
 
Món cá chốt kho nghệ

Cá chốt kho nghệ
 
Để món ăn thêm phần ngon mắt, khi múc cá ra dĩa, người ta rắc vào thêm ít lá nghệ non xắt nhuyễn, ít lá ớt chín. Ăn cơm nóng với món cá chốt kho nghệ, kèm các loại rau sống như bông súng, rau mác, lá hẹ nước hay rau càng cua bóp giấm, hoặc dưa môn, dưa điên điển chua.
 
Sự kết hợp hài hoà giữa cá chốt với mùi đặc biệt của nghệ, vị của rau sống hay dưa chua cho ra một món ăn ngon, độc đáo mà món ăn còn là một liều thuốc bổ rất tốt cho hệ tiêu hoá.
 
"Cá chốt kho nghệ vàng ươm/ Chấm rau choại luộc, no cơm sạch nồi" – Ca dao
 
Cá nhiều ăn không hết thì làm mắm. Để có hũ mắm cá chốt hấp dẫn, cá chốt bắt về ngâm nước lạnh chừng một khắc, chặt hai ngạnh to dính ở đầu, bỏ ruột, rửa sạch, để ngoài trời phơi nắng vừa ráo, xong đem vào ướp muối, (dân gian thường rang muối cho đến khi muối hết nổ, đem xuống để nguội mới ướp cá). 
 
Món cá chốt kho nghệ

Cá chốt làm mắm
 
Khác với mắm cá lóc, khi ướp muối làm mắm cá chốt dân gian còn ướp thêm ít rượu đế, đường, thính. Cá chốt nhỏ nên khi ướp, dùng tay trộn đều cá vào muối, rượu, thính (không phân thành lớp như cá lóc). Trộn thật đều rồi cho vào hũ, gáo dừa ém chặt lại, phía trên chèn vỉ gài dọc dừa cho cứng. Trên cùng đổ nước muối nấu loãng. Khoảng hơn một tuần sau là lấy mắm ra ăn được. 
 
Mắm cá chốt khỏi phải thực hiện công đoạn thính, chao như mắm cá lóc. Mắm ngon hay dở là do quyết định ở muối và rượu. Khi cá lên men thường chứa hơi nước, trước khi ăn nên ép bớt nước. Cũng có người thực hiện công đoạn chao mắm. Nếu mắm chao thì khi ướp chỉ ướp muối, rượu, không có đường! Để cá khoảng tuần lễ thì chao với đường, nếp nấu chung. Gài cứng lại, ít ngày sau thì đem mắm ra ăn.
 
Ăn mắm cá chốt ngon nhất là ăn sống. Mắm cá chốt sẵn trong khạp, trong gáo dừa được đem ra xé thành những miếng vừa miệng, trộn với ít tỏi ớt đâm dập, cho thêm chút đường, vắt thêm ít nước của trái chanh, tắc cho vừa ăn. Ớt hiểm xanh cay xè hòa quyện với vị mắm sống. 
 
Bên cạnh đĩa rau đồng, trái chuối chát xắt lát và ít miếng bần chín. Vị chua, chát, ngọt, cay, thấm dịu vào miếng mắm ăn với cơm nguội thì không gì bằng. Có người do mải mê cố cày cho xong miếng đất, nhỏ luôn cho rồi đám cỏ, đến khi về đến nhà, bụng đói cồn cào, vội chạy về nhà, vào bếp xúc đầy tô cơm nguội, lấy mấy con mắm sống ra ăn với bần chua, ớt hiểm. 
 
Người ta vẫn không quên chặt vội trái dừa ngoài vườn, chặt lấy nước làm canh, cạy lấy vài miếng sọ dừa non ăn kèm với mắm, hương vị chân chất mà đậm dấu ấn văn hóa dân gian:
 
"Mắm cá chốt xé tay ăn sống/ Nhìn gian nhà trống, gió thổi tứ tung

Mênh mông nước ngập tràn lung/ Cảm thương người nghĩa túng cùng đến đây!"
 
Món cá chốt kho nghệ
 
Mắm cá chốt trộn đu đủ
 
Cầu kì hơn người ta cắt mắm cá chốt ra thành từng khúc nhỏ, trộn thêm vào mắm ít thính (gạo rang vàng, xay nhuyễn) rồi bào đu đủ mỏ vịt (đu đủ già gần chín) rồi trộn với mắm, thêm ít ngò gai, rau răm, ớt xắt lát vào vừa ngon mắt vừa ngon miệng.
 
Theo 24h

 

BẠN SẼ QUAN TÂM

amthucsaigon.webnhom

Xem thêm bài viết liên quan

Advertise with Anonymous Ads

Tin liên quan

Bạn đang muốn tìm mua bún mắm và chưa biết nơi nào bán bún mắm ngon ở Sài Gòn với giá hiện tai bao nhiêu và cách thức đặt món ra sao. Hôm nay ẩm thưc thực sài gòn sẽ giới thiệu bạn vài địa điểm bán bún mắm ngón ở Sài Gòn nhé!
Với hơn 10 cách ướp thịt siêu ngon này, bạn có thể lưu lại để sau này khi nấu các món có liên quan để ướp thịt có cái để tham khảo nha!
Với những công thức xào mì gói vừa nhanh vừa đơn giãn, bạn sẽ không mất thời gian để chuẩn bị cho gia đình mình 1 buổi sảng đầy đủ dinh dưỡng đâu! Cùng tìm hiểu cách làm nhé!
Bạn đang sống ở Sài Gòn và hôm nay muốn tìm 1 địa chỉ bán các món chay để ăn cùng gia đình? hạy tham khảo một vài quán sau đây nha!
Bạn là tín đồ của món cháo vịt hoặc gỏi Vit và muốn tìm một quán ăn ngon ở Sài Gòn có thể xem qua danh sách các quán này để biết địa chỉ ghé thưởng thức nha
Cuối tuần này bạn đang có ý định họp mặt bạn bè hoặc gia đình để thư giản hoặc cùng nhau kể những câu chuyện vui trong cuộc sông và đang tìm quán cafe có view đẹp ở Gò Vấp hay Tân Bình hãy để cho amthucsaigon giới thiệu bạn 1 quán cafe vừa có phong cảnh đẹp lại có những món nước ngon tuyết nhé!
Nhà hàng Ẩm Thực 79 là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm về hương vị thân quen được chế biến bởi đội ngũ đầu bếp nhiều năm kinh nghiệm, am hiểu ẩm thực Việt.
Bạn đang tìm vài công thức ăn chay có nguyên liệu là đậu hủ (đậu phụ) để nấu cho gia đình trong dịp lễ? hãy tham khảo những món chay mà đậu hủ là nguyên liệu chính sau đây nha!
Bánh Canh Cua 79 Vĩnh Viễn vị ngọt đậm đà từ nước dùng gia truyền của Cô Dung chủ quán đậm đà vàng ươm, hơi sệt, mang vị ngọt thanh đặc trưng từ thịt và gạch cua vô cùng hấp dẫn.
Khách vừa đặt chân vào bể nước, hàng trăm chú cá bu lại rỉa lấy rỉa để.
Hình thức vừa uống bia vừa nghe DJ đánh có thể là hình thức không còn xa lạ với các bạn trẻ ở sài gòn. Quán này các bạn có thể biết tên khá quen Club Beer Republic nơi xã Stress cho các bạn.
Với hơn 7 công thức dạy muối chua vừa cay vừa ngon bạn hãy lưu vào để làm cho gia đình dùng kèm trong các bữa cơm nha!

Tin

Mới

Cập

Nhật

Trong

Ngày

Của

Ẩm

Thực

Sài

Gòn